روزبه خاکسار / مشاور تحصیلی
 
شما سوار بر یک اسب رام نشده هستید. یا از عهده‌ی مهارش بر‌می‌آیید و به هر کجا که دل‌تان خواست، می‌بریدش یا مدام کج و کوله می‌شوید و دست آخر...، زمان را می‌گویم، زمانی که باید افسارش را به دست بگیرید و فرمانش دهید.

عده‌ی بسیاری از داوطلبان، از کمبود وقت، گله و شکایت دارند و اظهار می‌دارند که با توجه به زمان موجود، به حجم برنامه‌ی مطالعاتی آزمون‌ها نمی‌رسند. لذا در این مقاله، چند نکته‌ی کلیدی جهت فرصت‌سازی زمانی و جلوگیری از فرصت‌سوزی ارائه می‌شود.

1- جدی باش!

خیلی اوقات درس خواندن ما سرسری است. می‌خوانیم اما خوب نمی‌خوانیم! حالا کی قرار است که عمیق و مفید بخوانیم، خدا می‌داند.
 یادتان باشد، ما وقتی در امری تمرکز و سرعت عمل داریم که جدی باشیم! عدم توجه به این موضوع، موجب دوباره‌کاری می‌شود. طبق برنامه‌ی آزمون، باید در هفته‌ی اول و دوم، مطالب را بخوانیم و در هفته‌ی سوم مرور کنیم. اما عدم جدیت مطالعه در 2هفته‌ی اول، موجب می‌شود که عملاً در هفته‌ی سوم در جا بزنیم. آیا به زمانی که از این رهگذر به هدر می‌رود، توجه کرده‌اید؟ هر چه عمیق‌تر و دقیق‌تر بخوانید، کمتر نیاز به دوباره‌کاری دارید. از طرفی، مطلبی که عمیق‌تر مطالعه شود، پایدار‌تر است و دیرتر فراموش می‌شود. هر چه میزان فراموشی شما کمتر باشد، به وقت کمتری برای دوباره‌خوانی آن نیاز دارید و زمان بیش‌تری را صرفه‌جویی می‌کنید.

2- چست و چابک باش!

بعضی افراد هستند که انگار کلاً روی دُور کند تشریف دارند. قدری سرعت کارهای‌تان را افزایش دهید. می‌توانید از راه رفتن شروع کنید. قدری تندتر و قدرتمندتر راه بروید. سریع‌تر بنویسید. برای کلاس و مدرسه، زودتر آماده شوید. زمان صرف ناهار و شام را هر کدام به نیم ساعت کاهش دهید. سریع به کلاس بروید و با سرعت هم برگردید. یادتان باشد، چست و چابک همچو آهو از سَر جوی زمان بپرید.

3- ضرب العجلی باش!

از بهترین تکنیک‌های افزایش سرعت‌عمل در مطالعه، تعیین اهداف جزئی روشن و دقیق برای هر واحد مطالعه است. یعنی همین‌طور پشت کتاب درسی نشینیم و فیزیک بخوانیم! ابتدا با توجه به سرعت مطالعه‌ای که از خود سراغ داریم، میزان مبحث و نوع کار را مشخص کرده (چند صفحه، چند مسأله و چند تست) و بی درنگ شروع به خواندن ‌کنیم و سعی ‌کنیم کارهای خود را بر اساس مهلت و ضرب‌الاجل‌هایی که برای آن‌ها تعیین کرده‌ایم، انجام دهیم.

4- عادتی نباش!

اگر حساب کنیم، دانش‌آموزی که از مدرسه می‌آید، تا زمانی که ناهار، نوش جان کند، نیم ساعت تلویزیون تماشا می‌کند؛ هنگام ناهار هم آنقدر غذا خوردن را کش می‌دهد که تکرار سریال شب قبل را ببیند و عصر تا شب، در کل، نیم ساعت را با تلفن و موبایل و پیامک سپری کند؛ شب هم شام را آنقدر بطولاند...! تا آن سریال دیگری تمام شود و آخر شب هم گشتی در دنیای مجازی رایانه بزند؛ دست کم در هر روز،2 ساعت وقت تلف کرده است. (تازه اخبار ورزشی و هنری و فرهنگی و مرور مجلات و روزنامه های زرد و آبی و قرمز را محاسبه نکردیم.)

آیا تا به حال به این موضوع فکر کرده‌اید که اگر روزی نیم ساعت نسبت به دوست خود، بیش‌تر درس بخوانید، در عرض یک ماه، 15 ساعت بیش‌تر از او کار کرده‌اید؟ آیا می‌دانید با این 15 ساعت، می‌توانید مطالعه‌ی یک کتاب مانند دین و زندگی را تمام کنید؟ یعنی با جمع همین نیم ساعت روزانه، که شاید اصلاً به حساب نیایند، در عرض یک ماه می‌توانید، به قدر یک کتاب بیش‌تر بخوانید.‌دانید با این 15 ساعت، می‌توانید مطالعه‌ی یک کتاب مانند دین و زندگی را تمام کنید؟ یعنی با جمع همین نیم ساعت روزانه، که شاید اصلاً به حساب نیایند، در عرض یک ماه می‌توانید، به قدر یک کتاب بیش‌تر بخوانید.

5- در کارها، اولویت‌بندی داشته باش!

برخی از کارها هم ضروریند و هم فوری. برخی ضروری و غیر‌فوری و برخی غیر‌ضروری و غیر‌فوری. بدیهی است که اولویت با کارهای ضروری و فوری است. مدام در طول روز از خود بپرسید که کدام کار من از نوع اول است. بسیار مهم است که سریع و با درایت تصمیم بگیرید. در یک برنامه‌ریزی صحیح، همه‌ی فعالیت‌ها با یکدیگر پیوسته هستند. به تأخیر انداختن برخی کارها مثل حذف یک حلقه از زنجیر است که اتصال حلقه‌های دیگر، یعنی تداوم کارها را از بین می‌برد. پس با اعتماد به نفس تصمیم بگیرید و عمل کنید.

6- منظم باش!

تا کنون چند بار پیش آمده است که لابه‌لای کتاب‌ها، برای پیدا کردن نکته‌ای، وقت زیادی صرف کرده باشید یا دچار آشفتگی فکری شده باشید؟ برخی فکر می‌کنند که شلختگی، طبیعت داوطلبان کنکوری است و نشان‌دهنده‌ی تلاش زیاد است. خوب است بدانید، در تحقیقی، در یک خوابگاه دانشجویی، در تهران، مشخص شد افرادی که اتاق منظم‌تری دارند، در امتحانات نتیجه‌ی بهتری هم می‌گیرند. برای کارهای شخصی خود در هفته، برنامه‌ریزی کنید و آن‌ها را به تعویق نیاندازید.

7- خودت را کنترل کن!

شما نمی‌توانید اعمال و رفتار همه‌ی اطرافیان را کنترل کنید؛ اما می‌توانید خودتان را کنترل کنید. اگر دوستان یا فامیل، بدون برنامه‌ی قبلی به منزل شما می‌آیند، می‌توانید پس از یک سلام و احوالپرسی ساده، به آن ها بگویید "ببخشید! خیلی از دیدن‌تان خوشحال شدم؛ اگر اجازه بدهید، من باید بروم سراغ درسم؛ ..." و از صراحت خود خجالت نکشید. درس خواندن و کنکور دادن، خجالت و تعارف ندارد.